HOA QUÊ

Nếu có thể ví von đời người như một giòng sông, thì những khoảnh khắc kỷ niệm cũng có thể được xem như từng bến đỗ. Và trong từng chặng dừng ấy, những con người, những cảnh vật đểu có một giá trị riêng biệt, đến độ, khi đụng chạm đến một bóng hình, một cái tên, hay bất kỳ một khung cảnh nào đó, nó cũng có thể làm sống dậy một góc đời kỷ niệm.

Những căn nhà ở quê nội vẫn còn nét quê lắm! Những mái giậu ngăn cách nhà này với nhà kia, giờ vẫn còn là những hàng rào hoa dâm bụt. Nó thật xanh mát, êm đềm thanh bình và đầy sức sống, khác xa với những bức tường xám đen, những cổng rào cao chạm tận mái hiên của những căn nhà thành phố.

Hoa dâm bụt là biểu hiện của một sức sống mãnh liệt ! Chỉ cần vài cành ngắn cắm xuống đất, ít ngày sau đã nẩy chồi, đong đưa những phiến lá mới, và chừng dăm tháng thì hàng cây trở thành hàng giậu quanh nhà. Những bông hoa đỏ lựng điểm xuyết trên màn xanh của những cánh lá làm thành đặc trưng riêng biệt ! Con đường về nhà với hai hàng bông dâm bụt hai bên, là điểm độc đáo in đậm nét trong đầu óc ấu thơ của tôi! Những ngày nắng bụi, hàng dâm bụt che chắn cho căn nhà, và tự khoác lên mình lớp bụi của vùng quê đất đỏ bazan ! Khi những cơn mưa hè về tắm mát cho đất trời, hàng dâm bụt rủ bỏ tấm áo bụi, xuất hiện trong mắt trẻ thơ là một màu xanh mát, xanh mặn mà, tôi vẫn thường gọi vậy trong ngôn từ ngây ngô của trẻ thơ !

Trong ký úc của tôi, những hàng rao dâm bụt là nơi diễn ra những trò chơi tuổi thơ! lá dâm bụt, được dùng làm "tiền " để mua bán ; nụ hoa dâm bụt, được cắt nhỏ, bỏ vào cái chén nhựa làm "bánh phở "; thỉnh thoảng « bà chủ quán » còn dùng một ống lon sứa bò để đun mấy thứ đó lên ; hoa dâm bụt, vào mùa hè, đỏ chói chang, mấy cô bé ngắt cuốn, rồi kéo dài ra như chiếc đèn treo vào lỗ tai, hay mái tóc... Kỷ niệm thật bình dị, vậy mà ngọt ngào và êm đềm biết bao.

Thẩn thờ chạm vào một cánh hoa dâm bụt, như chạm vào ký ức tuổi thơ, tôi lại thấy lung linh hiện lên những khuôn mặt của Hùng, của Luân, của Phượng, của Nhân ... Những hàng dâm bụt vẫn còn đó, vẫn xanh mát, nhưng Hùng thì vĩnh viễn ra đi, Luân đã định cư ở nước ngoài, Phượng lập gia đình ở tận miền Cao nguyện! Chợt thấy cay đôi mắt, giống như những lần cãi vả của tuổi thơ vì tính tiền "lá dâm bụt ", hay vì dành nhau hái những nụ hoa, giận hờn và khóc dỗi! Ừa, thì bao giờ cũng vậy, mấy ai mà không thẩn thờ khi chạm vào bức màn nhung của vùng kỷ niệm ấu thơ. Nhìn hàng giậu hoa dâm bụt, chợt buộc miệng kêu thầm : H ơi, Luân ơi, Phượng ơi, giờ ở đâu ???

 (post lại bài này để nhớ một người... Hình như đã là lâu lắm)

CÔNG DANH

Khi thấy một người thành đạt trong công việc làm ăn, họ khẳng định đẳng cấp xã hội của mình bằng những tài sản sở hữu, người ta bảo : Ông ấy thành công.

Khi có người vượt qua kỳ thi khó khăn, và lãnh nhận được những bằng cấp. Dân gian cũng vẫn thường nói : họ thành công.

Xây được một ngôi nhà, tậu được một chiếc xe mới, người ta dễ dàng đánh giá và coi đó như là thành công.

Xem ra, trong xã hội vốn quen đánh giá con người qua những gì họ sở hữu, thành công vẫn thường bị đồng hoá với giá trị tài sản mà con người có được. Tài sản càng nhiều, con đường làm giàu càng thênh thang, thành công dường như càng được khẳng định. Mà đã thành công, thì như một hệ luận tất yếu, họ phải khẳng định chính mình và muốn được mọi người tôn trọng. Tiếng nói của họ cũng muốn phải có giá trị hơn : ông bà mình đã chẳng tổng kết điều ấy bằng một câu ngạn ngữ : "miệng nhà quan có gang có thép" là gì.

Và mặt trái của vấn đề này, là một hiện tượng làm giàu bất chấp mọi thủ đoạn. Người ta chứng kiến nhan nhản hàng ngày việc xuất hiện những thủ đoạn mới để có thể kiếm được lợi nhuận tối đa, bất chấp sức khoẻ, sinh mạng của người khác. Bên cạnh đó, sự tham nhũng, hối lộ, biển thủ công quỹ, tài sản chung để tư lợi, là một trong những cách thức họ muốn đạt được cái là thành công.

Hình như người ta quên rằng, có những thành công không thể đong đo bằng những giá trị vật chất. Anh bạn cùng trường luôn chăm chỉ làm việc, những kiến thức anh thủ đắc không bằng quay cóp, mà là vốn liếng thật sự của những đêm thức khuya, miệt mài học tập. Trải qua kỳ thi, kết quả anh không thuộc loại xuất sắc như những thí sinh quay bài, nhưng với tôi, anh ấy thực sự là người thành công.

Một ông bố cặm cụi bên chiếc xích lô để nuôi người con đi học. Mỗi ngày, ông dè sẻn trong số tiền đánh đổi bằng những lúc cong rạp mình đạp xe để nuôi con học đại học. Với tôi, ông ấy thành công hơn là một công chức tham nhũng để có thể ăn chơi một đêm vài triệu.

Người mẹ với gánh hàng rong, có thể nuôi sống gia đình, dù chỉ là những bữa cơm rau đạm bạc, bà vẫn là người thành công hơn những vụ áp phe, hay những người buôn bán ma tuý.

Một người bệnh tật cam đảm chống chỏi với số phận, những gì anh làm được, dù là bước đi những bước xiêu vẹo, khó khăn, hay nói được một câu chữ vuông tròn, anh ta đã là người thành công, hơn là những con người thau đêm suốt sáng phung phí sức khoẻ bởi những cuộc chơi...

Vẫn nhớ lời nội thường dặn con cháu mỗi dịp họp mặt ngày giỗ kỵ, hay lúc xum vầy khi xuân về :" Thành công không phải làm làm được việc này, việc kia, nhưng là không hổ thẹn với chính mình vì đã làm việc với tất cả trách nhiệm và lương tâm ".

Nội à, cho đến lúc này, xét theo tiêu chuẩn của người đời, con vẫn chưa thành công. Việc học vẫn còn dở dang, tài sản thì chỉ vẻn vẹn sách vở, và có thể tự nuôi sống mình để tiếp tục việc học. Con không thành công thực sự, nhưng con biết, con đã làm việc với sự cố gắng và với lương tâm của mình!

(viết trong ngày giỗ nội)

NHẢM !!!

Đặt gạch! Khi nào rảnh rỗi thì sẽ viết! Giờ thì phải đi khò khò thôi, thức khuya mấy ngày rồi, cái đầu muốn ten tén ten như chong chóng!

Đêm qua, gần 2 giờ sáng thì tuyết rơi thật nhiều! Chuẩn bị đi ngủ, nhìn ngoài ô cửa, dưới ánh đèn đường vàng dìu dịu, thấy tuyết rơi thật đẹp. Những bông tuyết trắng ngần, lấp lánh trong cái ánh đèn vàng nhạt, trở thành một bức hình sinh động và hiếm hoi biết bao! Thế là mải mê với cảm xúc, ngồi nhìn tuyết rơi!!! Lãng mạn ghê !

Cái giá trả cho lãng mạn là cả ngày mệt mỏi, lúc nào cũng muốn ngủ! Giờ mới thấy, đánh đổi cho phút giây lãng mạn, là cái đầu nặng chịch! Đúng lãng nhách!

Thôi giờ chào mọi người, HMT tui đi ngủ !!!

(Báo cáo với bác Doãn, thứ trưởng bộ 4 tờ, em viết toàn thông tin của em theo như bác đề nghị! Ah không, em hơi vi phạm chút, là ngoài em, em còn viết cả trời đổ tuyết! Vậy là có dính chút tí đời rồi! Hhehehe, mà tự nhiên em nhé anh Chí Phèo của Nam Cao " Hắn vừa đi vừa chửi, bao giờ cũng thế .... hắn chửi đời! Mà đời có của riêng ai đâu!!! ")

CHUYỆN ĐỜI (tập 6) : CHUYỆN MA QUÁI

Sau một thời gian "vật vã" với kiếp người (khiếp!!! nghe như là già chát sắp chết), tôi cũng lần lần thấy được những nét chung chung của từng lứa tuổi. Gì chứ tôi tin những người già thích nói về kỷ niệm, những người trung niên thường trăn trở về cuộc sống gia đình, tuổi thanh niên thì điều quan tâm là tình yêu, công việc, còn trẻ con thì đứa nào cũng ham chơi và thích nghe kể chuyện.

Tuổi thơ thường bị cuốn và trong thế giới của những câu chuyện thần tiên. Những chàng hoàng tử hào hoa phong nhã, những anh hiệp sĩ rừng xanh dũng cảm và vui tính, nàng công chúa xinh đẹp đáng yêu, hay mụ phù thuỷ độc ác mà ngốc nghếch thường theo mộng mị vào giấc ngủ tuổi thơ.

Bên cạnh những câu chuyện thần thoại, hình như đứa trẻ nào cũng phải đồng thời đón nhận thêm những câu chuyện ma quái mà người lớn, chẳng biết vô tình hay cố ý, đưa vào đầu óc lũ trẻ. Gì chứ chuyện về "ông kẹ, ông ba mươi, ông ngoáo ộp" là thứ vũ khí tinh thần mà người lớn sử dụng để khống chế lũ trẻ. Cứ đứa nào khóc nhè, nghịch phá, không chịu ăn, hay trốn đi chơi, thì sẽ có một ông kẹ hiện ra đế bắt. Mà thật tội, thà được một lần thấy ông kẹ, hay con ma nào đó, thì nỗi sợ hãi sẽ có thể đo đếm được. Đằng này, đó là một nỗi sợ hãi vô hình. Vì có ai đã thấy được ông kẹ thế nào đâu! Dù vô hình, nhưng lại rất thật! Tôi nghiệm ra, nỗi sợ hãi vô hình nhiều khi còn mãnh liệt hơn những cái có thể đụng chạm, nhìn thấy. Rồi cứ theo trí tưởng tượng của từng đứa mà có cái mặt ông kẹ khác nhau. Với tôi, ông kẹ cũng như một loại "con ma" : có khuôn mặt hung tợn hay quái dị, mắt to sòng sọc, cái miệng rộng đầy máu và ấn tượng với hai cái nanh dài, tay đầy những móng nhọn và rất thích ăn thịt trẻ con, (và hình như là thích dành ăn với trẻ con nữa, vì thỉnh thỏang tôi nghe nguời lớn nói với lũ trẻ : “không ăn là ông kẹ đến ăn hết đó” ???)

Tôi không phải là một đứa trẻ khác biệt, vì vậy, như những đứa khác, lúc trẻ tôi rất sợ ma. Mà đúng tội, càng sợ ma, thì càng thích thú nghe kể chuyện ma. Những năm thập niên 80, trước cổng trường hay bày bán những cuốn truyện tranh nhỏ. Bên cạnh những truyện thần tiên, trinh thám, thì còn lại toàn là truyện kinh dị, ma quái (tôi còn nhớ vài cái tựa, ví dụ : Lúc 0 giờ hồn ma đòi tim ; con ma nhà họ Hứa ; ác quỉ Dracula ; Ngôi nhà ma .v.v. Tôi đọc rất nhiều, một phần vì thích, phần nữa, do các anh chị trong xóm hay bạn bè trong lớp cho mượn. tôi đọc say sưa, « như một con nghiện những ý tưởng quái dị ». Rồi lại để cho trí tưởng tượng thả cửa vẽ ra những cảnh ma quái, đến độ một con đường vắng, một tiếng chó sủa trong đêm trăng, một bóng trăng mờ ẩn sau một áng mây hay thậm chí những tàu lá chuối đong đưa, tất thảy đều có thể liên tưởng đến một hồn ma bóng quái nào đó đang vật vờ lởn vởn quanh mình.

Đi học giáo lý, các thầy dạy cho bài hát : « Có Chúa đi với con, con sẽ không còn sợ chi ! Có Chúa đi với con, con sẽ không còn sợ gì ! Dù đường đen tối, bước đi không sợ lạc lối. Dù đường gian nan, con bước đi không nghi nàn ». Bài hát này được tôi sử dụng như một thứ bùa chú để tự trấn an mình mỗi khi cực chẳng đã phải đi đâu đó trong đêm tối.

Nhà tôi với nhà ngọai cách nhau một khỏang vườn rộng đầy cây cối, và vì thế, khu vườn trở thành một thử thách cực độ mỗi khi tôi phải đi ngang, nhất là vào ban đêm.

Một lần, sau giờ ăn tối bên nhà ngọai, tôi phải trở về bên nhà. Sau khi đã năn nỉ và hứa hẹn đủ mọi điều với chị hai, với mấy dì và cậu, nhưng không ai chịu đi cùng với tôi băng qua khu vườn, cực chẳng đã, tôi phải đi một mình. Khỏi phải nói, trống ngực tôi đánh liên hồi còn hơn là trống trận. Cầm cái đèn dầu trên tay, tôi vừa đi vừa sợ, vừa hát thật to để tự trấn tỉnh : « Có Chúa đi với con, con sẽ không còn sợ chi … ». Tôi hát được một lần thì ra đến nửa khu vườn, ngang bụi cây rậm rạp, câu hát : « con sẽ không còn sợ chi », chữ « chi » chưa kịp tròn tiếng thì biến thành « iiii, ah ah …ah » - tiếng thét lanh lãnh - vì một bóng đen bất ngở chồm ra giữa đường. Tôi chỉ còn một phản ứng duy nhất : ném cái đèn dầu vào con ma rồi quay ù té chạy lại nhà ông ngoai. Vào đến nhà, tôi ôm chầm lấy ông, khóc nức nở vì sợ hãi, không còn nghe được những lời hỏi han đầy kinh ngạc của cả nhà. Tôi quá sợ con ma ! Sáng hôm sau, tôi thấy cậu tôi bị thương ở đầu, phải băng một miếng gạc ! Đáng đời ! Đó là con ma tối qua bị ăn nguyên cây đèn dầu vào đầu ! Có lẽ nhờ biến cố này mà sau đó tôi không còn sợ ma.

Cuộc đời này quả thật trớ trêu. Nếu trước kia tôi là nạn nhân khốn khổ của những câu truyện ma quái, thì sau khi ngộ ra, đáng lẽ phải cảm thông với nỗi sợ hãi của nguời khác, ngược lại, tôi lại thích bày ra những trò hù ma nhát quỉ người khác. Rút kinh nghiệm đòn đau của « con ma » kia, tôi cẩn thận hơn, và nhất là tôi rủ thêm đồng minh để những trò hù ma nhát quỉ có hiệu quả hơn. Nạn nhân đầu tiên của tôi là Dì Tám.

Cũng như tôi, dì Tám thích nghe chuyện ma, thích kể chuyện ma và … sợ ma. Những khu nhà ở xóm tôi hồi đó, nhà vệ sinh thường nằm ở cách xa nhà ở, thường là ở một góc vườn. Dì Tám sợ ma đến độ, có những lần đi toillette, Dì thường năn nỉ tụi tôi đi theo. Vậy là có một cuộc đối thọai liên tục giữa « kẻ trong người ngòai » để kiểm tra xem tụi tôi còn ở bên ngòai hay không ?

Thực ra lần đó, tôi và thằng Thái kế bên nhà, chỉ chuẩn bị nhát ma bất cứ người nào đi ngang qua vườn. Chúng tôi lấy một bồ áo dài trắng cũ của mấy Dì, tròng vào cái gọng tre giống như hình nhân, để nằm dưới đất, một đầu cột dây, rồi vắt sợi dây qua cây ổi giữa vườn. Không may, dì Tám lại đi ngang khu vườn trời tối. Từ bụi cây khá xa, chúng tôi rung cây nhát khỉ, tôi biết Dì Tám sợ lắm, vì tôi thấy bước chân dì ngập ngừng. Khi đến gần cây ổi, thằng Thái cầm dây chạy nhanh, cái bóng áo dài trắng nằm dưới đất bay vút lên. Sau một tiếng thét hãi hùng là một tiếng « uỵt » : dì Tám quá sợ hãi đã ngất xỉu. Tiếng thét làm mọi nguời trong nhà vội chạy ra, bế Dì vào nhà. Mọi nguời không có khó lắm để thấy hai con ma đang tái mét mặt vì sợ hãi. Không biết thằng Thái có bị ba nó đánh khôngm chứ ngọai tôi « thưởng » cho con ma « tôi » một trận đòn nhớ đời.

Sau này, tôi thường chỉ còn hay kể chuyện ma chứ không còn dám bày trò nhát ma ai hết. Đôi lúc trong những khi đi cắm trại, trong những trò chơi đêm, thỉnh thỏang, tôi dựng lên vài khung cảnh ma quái, nhưng chỉ để nắn gân trại sinh và tạo thêm hào hứng. Và luôn luôn, tôi phải cảnh báo : «Trò chơi này có vài tình huống dễ gây bất ngờ, ai sợ ma hay yếu tim được miễn tham gia ». Dĩ nhiên, không ai từ chối hết, vì tâm lý không muốn tỏ mình nhát gan ; vả lại, như tôi đã nói, càng sợ ma, thì càng thích nghe những chuyện ma quái cơ mà !

CHUYỆN ĐỜI (tập 5) : TUỔI THẦN TIÊN

(Hình này chôm trên blog của TờTrang)

Tôi muốn khởi đầu phần tường thuật tuổi thơ bằng một câu chuyện ngụ ngôn!

Chuyện kể rằng, khi Thượng Đế đã tạo dựng nên muôn loài, Ngài muốn cho chúng một thời gian hiện hữu trên mặt đất. Đầu tiên, Ngài gọi Trâu đến và nói

- Trâu à, tuổi thọ trung bình của mi sẽ là 30 năm.

- Lạy Thượng Đế, số kiếp Trâu khổ cực lắm. Quanh năm suốt tháng phải cày bừa phục vụ cho con người, bị đánh đập. Khi vô dụng thì giết thịt, da thì căng làm trống. Ba mươi năm thật quá cơ cực.

- Thôi được, vậy giảm đi 10 năm. Tuổi thọ trung bình của Trâu là 20 năm.

Chó được gọi đến tiếp theo. Thượng Đế cũng bắt đầu cuộc đối thoại bằng câu hỏi :

- Chó à, tuổi thọ trung bình của mi sẽ là 30 năm

- Lạy Thượng Đế rất từ nhân. Suốt đời con trung thành canh nhà giữ cửa cho người, cúc cung tận tuỵ như đầy tớ. Đổi lại, thức ăn hàng ngày là cơm thừa canh cặn. Được việc thì chẳng khen. Chủ nhà bực dọc thì ăn đá! Chưa kể còn cái món thịt cầy 7 món mà chúng con nghe đã chết khiếp! Xin rộng lượng bớt cho con, 30 năm khổ lắm!

- Thôi được, vậy giảm 15 năm. Tuổi trung bình của chó là 15 năm.

Khỉ xếp thứ 3 trong số loài được phỏng vấn.

- Khỉ à, tuổi thọ trung bình của mi sẽ là 30 năm.

- Lạy Thượng Đế, suốt đời chúng con khổ cực. Bị săn đuổi để làm trò vui cho người, bị hành hạ, đánh đập, bắt nhịn đói. Thỉnh thoảng người lại nhẫn tâm làm cái món óc khỉ. Xin Ngài thương xót, 30 năm quá cay nghiệt - Nước mắt Khỉ lã chã rơi xuống.

- Thôi được, tuổi thọ trung bình của Khỉ là 10 năm.

Thượng đế gọi Người đến.

- Người à, tuổi thọ trung bình của mi sẽ là 30 năm.

- Lạy Thượng Đế nhân từ, Ngài có bình thường không? Ba mươi năm thì có được bao. Mới lớn lên mà đã phải chết à ?

- Vậy cho Người thêm 20 năm tuổi của Trâu.

- Vẫn ít quá!

- Thêm 15 tuổi của Chó nhé!

- Vẫn còn ít!

- Thôi, thêm 10 tuổi của Khỉ. Không cò kè nữa.

Thế là Người có thể sống trung bình 75 tuổi.

Ba mươi năm đầu, họ sống đúng tuổi của Người. Nên quãng thời gian này là đẹp nhất : tuổi thơ đi học, lớn lên thì yêu.

Sau 30 tuổi, Người bước qua sống đời của Trâu. Lúc này đã lập gia đình, phải lo cày bừa, kiếp cơn nuôi gia đình. Quãng đời của trâu mà.

Đến 50 tuổi, Người bước qua tuổi sống của Chó. Sau những năm làm lụng vất vả, thì bo bo giữ của thủ thân. Trách sao được, bị ảnh hưởng bởi thói quen canh giữ nhà của chó.

Đến 65 tuổi, Người sống quãng đời của Khỉ. Lúc này, sức khoẻ sa sút, đầu óc không còn minh mẫn, thường lú lẫn, con cháu đem ra làm trò cười.

*&*&*&*&*&*&*

Nếu xét như chuyện ngụ ngôn, đời người đẹp nhất trong 30 năm đầu.

Trong 30 năm này, thì tuổi thơ là đẹp nhất : hồn nhiên, vô tư chơi đùa.

Tôi có một tuổi thơ đẹp. Đó là điều tôi luôn xác tín với chính bản thân mình. Những năm tháng khó khăn của thời mới giải phóng không làm cho tuổi thơ của tôi vì thế mà trở thành bi đát, dù rõ ràng, gia đình tôi rất khó khăn, túng quẫn trong thời gian này.

Biến cố 1975 là một chiến thắng của quân dân miền Bắc (lịch sử tôi học sau này gọi là đại chiến thắng mùa xuân ), nhưng lại là một cơn ác mộng đối với miền Nam. Cha tôi nằm trong số sĩ quan phải tập trung cải tạo. Gánh nặng gia đình chồng chất hết lên vai mẹ tôi : Bà phải bương chải để nuôi sống bầy con thơ. Mà đâu phải dễ bề yên ổn làm ăn, gia đình "Nguỵ quyền " thì luôn nằm trong số đối tượng được chính quyền quân quản "quan tâm đặc biệt ". Cứ vài bữa là có người của chính quyền vào làm việc tư tưởng, từ thuyết phục, đến đe doạ buộc gia đình phải giao nhà lại cho chính quyền để đi kinh tế mới. Một số gia đình chung quanh, không chịu được những sự nhũng nhiễu, đe doạ, đã bỏ đi, để chỗ cho các cán bộ. Cũng may mà mẹ tôi hết sức kiên định, vì thế chúng tôi giữ lại được căn nhà. Căn nhà duy nhất của một "nguỵ quyền "nằm trong xóm khu cán bộ cách mạng.

Lo tìm cách sinh nhai nuôi con chờ chồng, mẹ tôi hầu như chỉ có mặt ở nhà ban đêm. Ban ngày bà tần tảo như thân cò kiếm tép. Và vì vậy, mẹ để cho chị em tôi tự do tự quản. Chính điều kiện khó khăn này, lại trở thành một điều hay : tôi tự do để chơi đùa với tuổi thơ.

Ngoài giờ đi học, giờ ăn là ở trong nhà. Ngoài ra, tôi sống ở ngoài đường với chúng bạn. Tuổi trẻ hồn nhiên chẳng phải lo đến cơm ăn áo mặc, chỉ lo học, lo chơi, và lo ... phá làng phá xóm.

Thời đó chẳng có trò chơi điện tử. Nhà nào có cái tivi là hãnh diện lắm rồi. Tôi còn nhớ những năm chiếu những bộ phim như "Hồ sơ thần chết "; "Maika, cô bé từ trên trời rơi xuống " hay những tuồng cải lương, là cả xóm tập trung lại những nhà có tivi để xem. Người xem ngồi đông kịt, nên đứa nào mà đánh rắm, mùi xú uế còn không có đường bay ra, nên cả nhà hửi được.

Không có trò chơi điện tử, điều này chẳng nhằm nhò gì, lũ trẻ chúng tôi có khối trò tiêu khiển : Đánh khăng, đánh đáo, đánh cù, bắn bi, tạt lon, tạt vỏ thuốc lá, chơi trốn tìm mùa hè thì bắt dế, đá dế, thả diều, đi bắn chim, hái quả, câu cá, tắm suối, bắt cá, đá cá, thỉnh thoảng lại đánh nhau xóm trên xóm dưới, chọi cùi bắp, bắn bì .v.v. tuổi thơ tôi cứ mạnh mẽ lớn lên với những thực phẩm tinh thần như vậy, nên chẳng biết gì gọi là buồn.

Mỗi loại trò chơi có cái thú riêng của nó. Nhưng phải nói, đi tắm suối là thích nhất.

Xóm tôi nằm gần sân bay, nên lũ trẻ thường rủ sau ra suối sân bay để tắm. Suối này có 4 ống cống to, bắt nguồn từ hồ đại tướng chảy qua mấy ruộng rau muống thì đổ vào suối 4 ống cống, một khoảng suối rộng là nơi lũ trẻ bơi đùa.

Ai đi học bơi ở piscine thì có bài bản, có huấn luyện viên, chứ tắm suối thì chỉ có đứa này dạy cho đứa kia, mà bài mở đầu luôn là "muốn biết bơi phải cho chuồn chuồn cắn rốn ". Mấy anh lớn bảo thế, (và sau này tôi cũng bảo mấy đứa nhỏ hơn như vậy). Cái cảnh các anh vùng vẫy dưới suối là một cám dỗ mà hầu như chẳng có đứa trẻ nào cưỡng lại được. Vì vậy mà cắn răn chịu đau để cho chuồn chuồn nó cắn vào rốn. Nhìn con chuồn chuồn nghiến răng nghiến lợi cắn rốn, mà lòng trí mơ màng mình trở thành kình ngư để quên cái đau đang ngồn ngộn nơi bụng. Mà đau thật, chỗ rốn là cái sẹo da non, chứ có phải cái gót chân đâu mà không biết đau. Có thằng còn đau đến đái trong quần. Sau này biết bơi, thì tôi chẳng thấy có cái liên hệ gì giữa việc cho chuồn chuồn cắn rốn với cái nhịp thở, hay quạt tay đập chân cả. Tôi học bơi rất nhanh. Đầu tiên là bơi chó, rồi bơi sải hồ, bơi ếch... Dĩ nhiên, trước khi biết bơi là biết lặn, vì nhiều lần sặc và uống nước.

Đi tắm suối bao giờ cũng phải đi cả bọn, vừa tắm vừa chơi bắt đuổi tạt nước, rồi vây vũng để bắt cá. Bao giờ tắm suối xong, đứa nào cũng có vài con cá đem về nuôi trong bể hay lu nước ở nhà. Thú vị nhất là việc chặt mấy thân chuối, lấy dây lá mơ (dân nam gọi là lá thúi địch ) cột lại làm bè, chia phe đánh nhau như thể tái hiện cách hào hùng những trận thuỷ chiến của Ngô Quyền, của Trần Khánh Dư hay của Đức Thánh Trần Hưng Đạo. Có khi có bọn leo lên bè chuối xuôi theo dòng nước, khám phá xem nó sẽ chảy về tận đâu. Trí tưởng tượng của tuổi thơ cứ thả trôi theo dòng nước, hồi hộp, thú vị biết chừng nào.

Mà vào thời điểm ấy, trẻ con trong sáng và hồn nhiên. Đi tắm suối, có cả con trai con gái trong xóm, cứ thế mà hồn nhiên bơi lội. Mười một mười hai tuổi rồi mà cứ tự nhiên ở truồng tắm suối. (sở dĩ tắm truồng, là vì gia đình nào cũng cấm con cái tắm suối - bởi thỉnh thoảng vẫn nghe có đứa chết đuối - để đồ trên bờ xuống suối tắm, thì khi lên đồ vẫn khô, về nhà thì gia đình không biết). Khi lớn một chút, mấy đứa con gái mắc cỡ không còn dám tắm truồng, nhưng đám con trai thì vẫn "vô tư ".

Chuyện nghịch ngợm cũng từ đó mà ra. Hồi bé đọc chuyện cổ tích, có chuyện bầy tiên nữ xuống tắm suối, anh chàng nào đó trên bờ lén trộm đồ, tiên phải năn nỉ, khóc lóc thì chàng mới trả, tình yêu giữa người phàm và tiên có là vậy. Lũ trẻ tụi tôi tin vào cái chuyện đó, vì thỉnh thoảng, mấy thằng vẫn giấu đồ của nhau. Có đứa còn chơi ác, giấu đồ nhất định không trả, thằng bé phải "tồng ngồng " đi về đến gần tận xóm mới có quần mặc vào. Cũng may, đường từ con suối về nhà thường rất vắng vẻ.

Những trò chơi ở suối vui đến độ, dù bị gia đình cấm và thỉnh thoảng bắt về cho một trận, tôi vẫn "lét lút " trốn nhà theo bạn bè trong xóm đi tắm suối. Cũng nhờ biết bơi sớm mà khi đi vượt biên tôi thoát chết. Thỉnh thoảng trong vài giấc mơ, tôi vẫn thấy mình như trở lại thời trẻ, vùng vẫy cùng bạn bè giữa con suối, với tiếng la hét, cười đùa giòn tan. Lắm lúc, giấc mơ đến trong những pha kinh hoàng khác, tôi mơ mình bị nước cuốn đi, cứ xa, xa mãi những vòng tay níu của bạn bè! Giật mình tỉnh giấc, ừa, thì giờ cũng đã quá xa rồi! Tụi thằng Phong, thằng Thức, thằng Trầm, thằng Khánh, thằng Tèo, thằng Minh, ... con Loan, con Xinh nhỏ, Gái Lớn, Gái em ... giờ tụi nó ở phương nào cũng không biết!